Aktualności
  • W BBP Legal wiemy, jak ważna jest pomoc prawna organizacjom społecznym, które niejednokrotnie ze względów finansowych nie mogą zaangażować prawnika do reprezentowania ich w ważnych dla nich sprawach.

    Stąd też nasza kancelaria od dnia 22 lipca 2013 roku postanowiła zaangażować się w działalność programu ...dalej

  • Witamy Państwa na naszej nowej stronie. Mamy nadzieję, że przypadnie ona Państwu do gustu !

    Zapraszamy do częstych odwiedzin.

    dalej
  • W BBP Legal wiemy, jak ważna jest pomoc prawna organizacjom społecznym, które niejednokrotnie ze względów finansowych nie mogą zaangażować prawnika do reprezentowania ich w ważnych dla nich sprawach.

     

    Stąd też nasza kancelaria od dnia 22 lipca 2013 roku postanowiła ...dalej

Renesans klauzuli nadzwyczajnej zmiany stosunków

Strona główna » Aktualności » Renesans klauzuli nadzwyczajnej zmiany stosunków

wielkość tekstu: A | A | A

Renesans klauzuli nadzwyczajnej zmiany stosunków 

W ostatnim czasie zauważyć można znaczący wzrost orzeczeń sądowych zapadłych wskutek powództwa o zmianę umowy. Klauzula nadzwyczajnej zmiany stosunków dodana do Kodeksu cywilnego ustawą z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy Kodeks cywilny, zwana klauzulą rebus sic stantibus, przez lata uważana za martwy przepis, jest coraz częściej wykorzystywana.

 

Zgodnie z art. 3571 KC, jeżeli z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków spełnienie świadczenia byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy, sąd może po rozważeniu interesów stron, zgodnie z zasadami współżycia społecznego, oznaczyć sposób wykonania zobowiązania, wysokość świadczenia lub nawet orzec o rozwiązaniu umowy.

 

Zgodnie z treścią wyżej wskazanego przepisu przesłankami zastosowania klauzuli rebus sic stantibus są:

  1. wystąpienie nadzwyczajnej zmiany stosunków,
  2. brak przewidywania nadzwyczajnej zmiany stosunków w chwili zawierania umowy,
  3. wystąpienie rażącej straty jednej ze stron,
  4. związek przyczynowy pomiędzy nadzwyczajną zmianą stosunków a rażącą stratą.

 

Pierwsza pula powództw jest związana z wybuchem epidemii choroby Covid-19. Epidemia w znaczący sposób wpłynęła na wiele stosunków społecznych i gospodarczych, a także spowodowała zmiany legislacyjne. Długotrwały stan epidemii, nakładane rygory, rozporządzenia ingerujące w wolność gospodarczą przedsiębiorców wskazują, że sytuacja ta faktycznie ma charakter nadzwyczajny, nie do przewidzenia, a także jak dotąd niespotykany na terenie kraju.

 

Ponadto, jak podkreśla się w doktrynie, stosowanie klauzuli rebus sic stantibus możliwe jest m.in. w razie nadzwyczajnej zmiany sytuacji gospodarczej, tzn. zmiany szczególnie głębokiej (załamania gospodarczego objawiającego się hiperinflacją, gwałtownym spadkiem dochodu narodowego, bardzo dużym bezrobociem, masowymi upadłościami przedsiębiorców). Także wprowadzenie nowych, niemożliwych do przewidzenia i niestosowanych w prawidłowo funkcjonujących społeczeństwach zakazów prawnych związanych z jakąś szczególną sytuacją (np. klęską żywiołową, wojną, poważnym kryzysem gospodarczym), należy uznać także uznać za nadzwyczajną zmianę stosunków.

 

Klauzula rebus sic stantibus z art. 3571 KC ma zastosowanie wtedy, gdy Strony nie mogły przewidzieć nadzwyczajnej zmiany stosunków. Klauzula ta ma charakter wyjątkowy a także nie zawiera katalogu zamkniętego konkretnych sytuacji, których może dotyczyć. Nadzwyczajna zmiana stosunków to zdarzenia zewnętrzne względem stron o charakterze powszechnym, niezależne od woli stron i zupełnie wyjątkowe.

 

 

Warto zaznaczyć, że problem nieprzewidywalności przepisy wiążą nie z przewidywaniem przez strony takich zdarzeń, ale z przewidywaniem ich następstw, czyli chodzi w istocie o przewidywalność odniesioną do przyszłej sytuacji stron. Łączy się z tym nierozerwalnie kwestia ustalenia, czy strona podejmuje decyzje w granicach normalnego ryzyka kontaktowego, czyli ryzyka, z którym należy liczyć się przy zawieraniu każdej umowy, czy też wchodzi w grę przypadek ryzyka nadzwyczajnego.

 

Wydaje się więc, że pomimo, że wiele spraw o zmianę umowy z uwagi na wybuch epidemii Covid-19 jest jeszcze w toku, to wybuch wojny w Ukrainie oraz nagły wzrost cen w szczególności cen paliw spowodują szereg nowych powództw opartych właśnie na klauzuli nadzwyczajnej zmiany umowy.

 

Oczywiście przed wytoczeniem powództwa należy pamiętać o próbie polubownego rozwiązania sporu. Warto także przypomnieć, że w przypadku umów zawieranych w trybie zamówień publicznych, przed wytoczeniem powództwa Wykonawcy także mogą wystąpić z wnioskiem do Zamawiającego o zawarcie aneksu do umowy.

 

Podstawą prawną zmiany umowy może być bowiem art. 455 ust. 1 pkt 4 ustawy prawo zamówień publicznych z dnia 11 września 2019 r. zgodnie, z którego dyspozycją  dopuszczalna jest zmiana umowy bez przeprowadzenia nowego postępowania o udzielenie zamówienia jeżeli konieczność zmiany umowy spowodowana jest okolicznościami, których zamawiający, działając z należytą starannością, nie mógł przewidzieć, o ile zmiana nie modyfikuje ogólnego charakteru umowy a wzrost ceny spowodowany każdą kolejną zmianą nie przekracza 50% wartości pierwotnej umowy.

 

Konieczne jest jednak wykazanie nieprzewidywalności wzrostu cen, a przede wszystkim ich wpływu na koszty realizacji umowy.  Obligatoryjne jest jednak wykazanie przez wykonawcę, że wpływ zmian cen na koszty związane z wykonaniem umowy przekraczają zwykłe ryzyko kontraktowe, a także, że zmian cen nie można było przewidzieć w chwili składania oferty.

 

Niezależnie jednak od tego czy umowa zawierana jest w trybie zamówień publicznych, czy nie warto pamiętać, że wytaczając powództwo na podstawie art. 3571 KC ciężar dowodowy spoczywa na podmiocie wytaczającym powództwo, a więc przed skierowaniem sprawy na drogę sądową należy wraz z pozwem załączyć posiadane dowody, a także wykazać wystąpienie rażącej straty, a także związek przyczynowo-skutkowy. Powołanie się bowiem wyłącznie na nadzwyczajne okoliczności nie jest wystarczające do osiągnięcia oczekiwanego rezultatu w postępowaniu sądowym, dlatego każda z takich spraw wymaga indywidualnego podejścia oraz analizy posiadanych dokumentów.

 

Odpowiednie przygotowanie pod względem dowodowym i kalkulacyjnym jest niezmiernie ważne, aby istniały szanse na pozytywne rozstrzygnięcie sprawy. Stąd na tym etapie już bardzo istotna jest stała współpraca z prawnikiem, który będzie również firmę reprezentował na etapie postępowania sądowego.

aplikant adwokacki Wioleta Magiera 

czytano: 218 razy

autor: bbplegal.pl

data dodania: 2022-03-30 14:26:19

BBP Brzóska Poniewski Adwokaci i Radcowie Prawni Sp. p.
ul. Żelazna 2, 40-851 Katowice

tel.: +48 32 726-56-97
e-mail: office@bbplegal.pl

Jesteśmy kancelarią współpracującą z wydawnictwem C.H. Beck w ramach poradni Legalis Administracja.

Legalis Administracja
Kancelaria BBP Legal świadczy usługi doradcze we wszystkich dziedzinach prawa związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej w Polsce i w Republice Czeskiej. Siedziba Kancelarii mieści się w Katowicach.
Poleć stronę
Wypełnij formularz kontaktowy
Zapytanie
Wypełnij formularz kontaktowy